Muxtelif dini kitablar
sehife 43 den 277 -e qeder.
  40-42 ...  43  44  45  ... 46-48
insan muxtelif cezbedici quvvelerden te`sirlenmek ve onlardan hansisa birini sechmek bacarigina malik olmaqla bashqa varliqlardan ferqlenir. insanda olan bu quvve onda irade ve ixtiyar quvvesinin de olmasini bildirir.
insanin heyvan, bitki ve qeyri-uzvi maddelerle olan ferqlerinden biri de onun her hansi bir ishi iradi olaraq oz movcud guc ve quvvesinden, meyl, shovq ve ya qorxu uzunden heyata kechirmesidir. Meselen, maqnitin demiri ozune teref chekmesi, istek, shovq ve ya qorxu uzunden deyil, tebii qanunlarla elaqedardir. Hemchinin odun yandirici olmasi, bitkinin torpaqda bitmesi, agacin tumurcuqlayib meyve vermesi, butun bunlar ve bunlara oxshar ishler hamisi cebri ve tebii shekilde bash verir.
Amma heyvanlarin yol getmesi cebri deyildir ve o, bu ishden xeberdardir ve istemeseydi bu ishi etmezdi. Odur ki, heyvani [isteyi ile hereketde] olan varliq adlandirirlar. Bashqa sozle desek, heyvanda movcud olan quvvelerin bir hissesi onun isteyine tabedir. Bele ki, heyvan istese o quvveler ish gorur ve istemese gormur.
insanda da onun isteyine tabe olan bir sira guc ve quvveler movcuddur. Bu guc ve quvvenin heyvanda olan quvvelerle ferqi, heyvanin bu tebii ve instinktual shekilde olan isteyin qarshisini ala bilen bashqa bir quvvenin olmamasindadir. Heyvanin meyli bir sheye tehrik olunarsa, hokmen o ishi gorecekdir. chunki onun ozunde bu ishin qarshisini ala bilen bashqa bir quvve yoxdur. Hemchinin heyvanda olchub-bichme qudreti, uzaqgorenlik ve meyli cheken sheyin hansi terefi yaxshi ve hansi terefi pis oldugunu ayira bilen quvve de movcud deyildir.
Amma insan bele deyil. O, oz daxili istek ve meyllerinin qarshisini almaq ve istediyi ishi nece icraetme qudretine malikdir. insanda olan bu qudret onun iradesinden dogan bir sheydir. irade de oz novbesinde agil quvvesine tabedir. Bele ki, agil ishi mueyyenleshdirir, irade ise onu icra edir.
sehife 43 den 277 -e qeder.
  40-42 ...  43  44  45  ... 46-48
 
[Geri]
everyspeed.com