sehife 1 den 3 -e qeder.
  1  2  331-ci mektub

imam Ali eleyhis-salamin Siffeynden qayitdiqdan sonra, Hazirinde (Siffeyn bolgesi yaxinliginda yer adidir) Hesen ibn Ali eleyhimes-salama yazdigi vesiyyetlerindendir.
(Bu vesiyyetname) yoxluq ve olume yaxin olan, zamani (onun kecherliyi ve chetinliklerini) etiraf eden, omur ve heyata arxa chevirmish, dovrana (onun chetinliklerine) teslim, dunyaya bedbin, olulerin evlerinde meskunlashmish ve sabah (yaxin olan olum gunu) ondan kochecek atadan (xalqin hidayeti ve duz yola getirilmesi baresinde) elde edilmez bir shey arzulayan, mehv olanlarin (olulerin) yolu ile geden, (muxtelif) xesteliklere hedef, zamanin girovu olan, musibet ve qemlere nishangah, dunyaya qul (onun xoshagelmez reftarina duchar), hiyle ve yalan diyarinin (yaxshilarinin seadet ve xoshbextliyi ve pis emellilerinin bedbextliyinin) taciri, (borc yiyesi kimi oz borcunu almayinca el chekmeyen xesteliklere, olumle neticelenen hadiselere ve) puchluqlara borclu, (elinden qurtarmaq mumkun olmayan) olume esir, mohnetlerle muttefiq, qem-qusseye yoldash (insan mohnet ve qem-qusseden ayrilmir ve sanki onlardan ayrilmamaga ve yoldash olmaga and ichib), bela ve derdlere hedef, nefsi isteklerin torpaga yixdigi ve (qovushacagi) olulerin canishini olan ogula!
Dunyanin mene arxa chevirmesi, dovranin mene itaetsizlik etmesi ve axiretin mene uz tutmasi baresinde bildiklerim meni bashqasini yada salmaq ve menden sonra qalacaq (ev, var-dovlet ve ovlad kimi) sheyler uchun chalishmaqdan saxlayir. (chunki bele bir vaxtda kimise yada salmaq ve ya neyinse qemini chekmek munasib deyil. Gerek seadet ve xoshbextliye sebeb olan feziletler elde etmeyin fikrinde olum.) Amma mene camaatin qem-qussesi deyil, yalniz oz qem-kederim aid edildiyi uchun (ne vaxt oz ishimden bashqa ish ve oz qemimden bashqa qemi yadimdan chixartdimsa) dushuncem meni tesdiqleyerek arzu ve nefsin isteklerinden saxladi, ishimin heqiqetini (dunyadan kochmeyi) ashkar etdi. Sonra meni onda oyun-oyuncaq olmayan sey ve telasha ve yalanla qarishiq olmayan dogruluga vadar etdi. (Xulase, dunyanin mene arxa chevirdiyini ve axiret seferine hazirlashmagin zeruriliyini gorduyum uchun oz ishimden bashqa ishler uchun olan her bir dushunceni ozumden uzaqlashdirdim. Amma) seni vucudumun bir parchasi gordum (chunki ovlad insanin bir parchasidir), hetta vucudumun hamisi hesab etdim (chunki ovlad valideynin yerini tutaraq adini qoruyur). Bele ki, sene bir shey gelse, mene gelmish kimidir ve eger olum seni haqlasa meni haqlamish kimidir. (Qisasi, senin ishlerin baresinde dushunmeyim oz ishim uchun dushunmek kimidir.) Senin ishin meni oz ishlerim qem-qusseye saldigi kimi kederlendirir. Buna gore de (hemin sebebden) sag qalmagimdan ve ya olmeyimden asili olmayaraq bu mektuba mohkem arxalanaraq onu sene yazdim. (Bu ele bir vesiyyetnamedir ki, eger sen ona emel etsen menim qelbim rahat olar.)
Ogulcan, sene teqvali olaraq Allahdan qorxmagi, Onun emr ve hokmlerine tabe olmagi, qelbini Onu yada salmaqla abadlashdirmagi (chunki bina evin kamilliyi oldugu kimi Allahi yad etmek de nefsin kamillik amilidir) ve Onun (itaet ve tabechilik) ipinden yapishmagi tovsiye edir, tapshiriram. eger sen ondan yapishsan, hansi sebeb ve ip seninle Allah arasinda olan ip ve sebebden mohkem ola biler?!
Qelbini oyud-nesihetle (elm, hikmet ve axireti yada salmaqla) dirilt, zahidlikle (dunyaya urek baglamamaqla) oldur, yeqin ve inamla (Allah ve Peygembere iman getirmekle) quvvetlendir, hikmetle (Allahin hokmlerini bilmekle) nurlandir, olumu yada salmaqla zelil ve xar et (nefsi isteklere tabe olma) ve (dunyanin) fanilik ve yoxlugu(nu) etiraf etmeye mecbur et (onu dunyanin yox olacagini iqrar etmeye vadar et ki, oranin ebedi diyar olmasini zenn etmesin). Onu dunyanin pislikleri ve derdleri ile derinden tanish et (ki, ona etimad etmesin), zamanin (aci hadiselerinin) hucumu ve gece ile gunduzun pis kechmesi (insanin istek ve arzularina uygun olmamasi) ile qorxut. Kechenlerin xeberleri (onlarin serguzeshtlerinin neceliyi) ile tanish ederek senden qabaqkilarin bashina gelenleri onun yadina sal. Onlarin diyarlarini, qaliqlarini ve nishanelerini gez dolan, ne etdiklerine, haradan kochdukleri ve harada dushub yerleshdiklerine nezer sal. Goreceksen ki, onlar dostlardan ayrilaraq qurbet ve tenhaliq diyarina dushubler. Sanki az muddet sonra sen de onlardan biri olacaqsan. Bele ise (layiqli emellerle) oz menzil ve uyuyacagin yeri abadlashdir, axiretini dunyana satma. Bilmediyin shey baresinde soz soyleme. Sene aid olmayan shey baresinde sohbet etme. Azginliq olmasindan qorxdugun yoldan (onunla getmekden) chekin. chunki azginliq sergerdanligi zamani ozunu saxlamaq, qorxulu ishler gormekden daha yaxshidir. Yaxshi ishlere emr et ki, yaxshilardan olasan. Pis ishleri elinle, dilinle qadagan et. oz sey ve telashinla onlari (pis ishleri) yerine yetiren kesden ayril. Allah yolunda (din dushmenlerine ve pis ishlere emr eden nefse qarshi) Ona layiq terzde cihad et. (imkan ve bacarigin olan qeder cihad etmekden chekinme.) Allah yolunda, tene vuranin tenesinden qorxub chekinme. (Bashqalarini yaxshi ishlere emr ederek pis emellerden chekindirmekde ve diger ilahi hokmlerin icrasinda kiminse tene vurmasi, sene boynunda olan vezifeni yerine yetirmeye mane olmasin.) Harada olmagin ve hansi chetinlikle uzleshmeyinden asili olmayaraq haqq-heqiqet ugrunda (ona yardim etmek uchun) chalish. (Bu yolda qarshiya chixan hech bir hadiseden uz chevirme.) Dinde elm elde et. (Onun hokmlerini oyren.) ozunu xoshagelmez ishlere sebr etmeye adet ver. Haqq yolda sebrli olmaq nece de gozel xasiyyetdir! Butun ishlerinde oz nefsini Allahina tapshir. chunki sen (bele olan halda,) onu qudretli siginacaga ve qoruyucuya tapshirmish olursan. istediyin sheyi ancaq Rebbinden iste (Ondan bashqasina uz tutma). chunki bagishlamaq ve vermek de Onun elindedir, mehrum etmek de. (Her bir ishde Allahdan) choxlu xeyir dile. Menim vesiyyet ve tapshirigim baresinde derrake ve fikir ishlet, ondan uz chevirme. chunki sozun en xeyirlisi ve gozAli onun fayda verenidir (qulaq asanin eshiderek ona uygun reftar etmediyi deyil, eshiderek emel etdiyidir). Bil ki, (sahibine) fayda vermeyen bilikde xeyir yoxdur. oyrenilmesi munasib olmayan (sehr, cadu ve bu kimi din ve mezhebe zidd) elmden fayda elde edilmez.
Ogulcan, qocalaraq yashlashdigimi, zeiflik ve sustluyumun artmaqda olmasini gorub sene vesiyyet etmeye telesdim. Zehnimde olanlari sene chatdirmamish olum meni haqlayar ve ya bedenimde chatishmazliq yarandigi kimi, dushuncemde de noqsan yaranar, yaxud bezi nefsi istekler ve ya dunya fitneleri seni menden tez qabaqlayar (nefsi isteklere tabechilik ve dunyaya urekden baglanmaq sene hakim olmamishdan vesiyyet etdim ki, birden menim oyud-nesihetlerimi qebul etmezsen) ve usyankar deveye donersen deye, onda bir sira feziletler yazdim. Gencin qelbi (toxum sepilmemish) bosh yer kimidir. Hansi toxum sepilse onu qebul eder (bitirer). Buna gore de ureyin (dunyaya vurgunluq sebebinden) berkimemish ve agil ve derraken (bosh ve puch ishlere) mubtela olmamish seni edeblendirmeye bashladim (din, hikmet, bilik ve ibret qaydalarini sene xatirlatdim) ki, oz ishlerinde tam dushunce ile, tecrube edenlerin senin axtarmaq ve sinaqdan kechirmek ehtiyacini aradan qaldirdiqlari sheye uz tutasan, tecrube etmeye mohtac olmayasan ve sinaqdan kechirmekden qurtulasan. Belelikle, bizim (chox zehmetle) elde etdiyimiz edeb (zehmetsiz olaraq) sene chatar ve bizim uchun qaranliq (gizlin ve namelum) olan shey, sene aydin olar.
Ogulcan, menden evvelkilerin omru kimi (uzun) omur surmesem de, onlarin ishlerine nezer salib, xeberleri baresinde dushunerek onlardan qalan sheyleri seyr etmishem. Neticede onlardan biri (kimi) olmusham. Hetta onlarin ishleri baresinde mene chatan sheylere gore sanki birincisinden sonuncusuna kimi hamisi ile yashamisham. Belelikle, onlarin ishlerinin saf ve yaxshisini bulaniq ve pisinden ve xeyrini ziyanindan sechdim. Senin uchun her bir ishin gozelini sechdim, beyenilmishini istedim ve onun qaranliq ve namelum olanini (meettelliye sebeb olanini) senden uzuqlashdirdim. Senin ishin meni, mehriban atani vadar eden sheye vadar etdiyi vaxt ve seni terbiye etmek ve edeblendirmek qerarina geldiyim zaman bele meslehet gordum ki, bu ishi heyata (yeni) uz tutdugun, zemaneni yeni derk etdiyin (genc ve yeniyetmelik) ve pak niyyet ve temiz nefse malik oldugun vaxtda gorum. Ve bu ishe Allahin kitabi, onun tevili (yozumu), islamin (heqiqi) yollari, sheriet hokmleri ve Allahin halal-haramini oyretmekle bashlayiram. Allahin kitabindan bashqa bir sheyle bashlamiram senin telimine. Sonra xalqin nefsi istekler ve (ziddiyyetli) reylere uymalari sebebinden (eqide ve sheri hokmlerde) shubhelere dushub ixtilafa duchar olduqlari shey baresinde senin shubheye dusheceyinden qorxdum. Onu senin yadina salmaga meylim olmasa da, menim uchun onu mohkemlendirmek, seni helak ve mehvediciliyinden emin olmadigim ishde tekbashina buraxmaqdan daha xoshdur. Allahin, onda sene qurtulush ve nicat muveffeqiyyeti eta etmesini ve seni duz yola hidayet etmesini dileyirem. Belelikle, bunlari vesiyyet edirem sene.
Ogulcan, bil ki, vesiyyetimden oyreneceyin en yaxshi shey Allahdan chekinerek qorxmagin, Allahin sene vacib etdiyine kifayetlenmeyin ve (ebu Talib, Seyyidush-shuheda Hemze ve Cefer Teyyar kimi) kechmish babalarin ve emelisaleh Ehli-Beytinin qoyub getdiklerini elde etmeyindir. chunki sen fikirlesherek dushunduyun kimi, onlar da oz sayiq dushuncelerini elden vermediler (ozlerine diqqet yetirerek seadet ve xoshbextlik tapdilar). Belelikle, neticede dushunce onlari bildiklerini yerine yetirmeye ve vezife dashimadiqlarindan chekinmeye yoneltdi. (Onlar ozlerine ashkar ve melum olan sheylere inanaraq ona uygun davrandilar, qaranliq ve namelum qalan sheylerden ise uzaqlashdilar.)