sehife 1 den 2 -e qeder.
  1  282-ci xutbe

imam Ali eleyhis-salamin [Qerra] (nurani, gorkemli) xutbesi adlandirilan, heyretamiz xutbelerindendir.
shukur etmek oz gucu ve qudreti ile (her sheye) qalib gelen, bexshish ve ehsani ile (her kese) yaxin olan, her fayda ve xeyiri bagishlayan, butun boyuk ve agir belalari def eden Allaha mexsusdur. Ardi-arasi kesilmeyen ehsanlarina ve bol nemetlerine gore Ona shukr edir, Ona iman getirirem. (Varligina ve vahidliyine yeqinliyim var) ki, evvel (her bir sheyin bashlangici) ve (varligi hamiya) ashkardir. Ondan meni dogru yola yoneltmesini isteyirem ki, O, (hamiya) yaxin ve yol gosterendir. Ondan komek dileyirem ki, guclu ve qudretlidir (her bir sheri menden uzaqlashdirib, her bir xeyri mene chatdirsin). Ona tevekkul edirem ki, (mene) kifayeteden ve komekchidir. shehadet verirem ki, Mehemmed (sellellahu eleyhi ve alih) onun bendesi ve elchisidir. Onu emr ve buyruqlari yerine yetirmek, delil ve subutlarini teblig etmek, (gunah ish gorenleri) oyanish gununden qabaq Onun ezabindan qorxutmaq uchun gondermishdir.
Ey Allah bendeleri! Sizlere (yol gostermek) uchun (Qur`ani-Kerimde) misallar cheken (qefletden azad olmaniz uchun ehvalatlar danishan), ecellerinizi mueyyen eden, size (bashqa yaradilmishlardan ustun olmaq uchun insanliq) paltar geydiren, meishetinizi yungulleshdiren (rahatliginiz uchun vasiteler yaradan), emellerinizden (yaxshi ve pisinden, boyuk ve kichiyinden) agah olan, onlara gore evezleri hazir qoyan, sizlere bol nemet ve saysiz-hesabsiz ehsan bexsh eden, achiq-ashkar deliller (peygemberler ve semavi kitablar) vasitesile sizleri (ezabdan) qorxudan, sizleri (imtahan ve sinaqda) sayan (onun elmi butun soz ve emellerinizin cuziyyatini ve kulliyatini ehate edir), omur ve heyatinizin muddetini sinaq evinde ve ibret sarayinda teyin eden Allahdan (onun ezabindan) qorxmagi ve teqvali olmagi tovsiyye edirem. Siz (yaxshi emel sahiblerinizin pis emel sahiblerinizden ayrilmasi uchun) dunyada imtahan olunursunuz ve (qiyametde) dunyada dediyiniz sozlerin ve tutdugunuz ishlerin hesabi sorushulacaq. belelikle, (dunyaya urek baglamayin ki,) dunya cheshmesinin gozu bulaniq ve palchiqlidir. (Dunyaperestlerin gozunde) onun menzerresi heyretamiz, imtahan ve sinagi ise kor edendir. Yox olan bir aldadici, gizlenen bir ishiqliq, iten bir kolge, dagilmaga dogru geden bir soykenecekdir (sabitlik ve davamliliq onun uchun deyil). (oz aglina esasen) ondan uzaqlashib, ona urek baglamayan kimse onunla unsiyyetde olub, arxayinlashdigi zaman dunya at ve yaxud deve kimi (onu yere yixmaq uchun) ayaqlari ile ona zerbe vurar, (yollarda qurdugu) teleleri ile ovlayar, (kamana chekdiyi) oxlari ile helak eder, olum kendirlerini (curbecur xestAlikleri ve chetinlikleri shucaetli ve igid) kishinin boynuna salar, onu uyuyacagi dar yere (qebre), qayidacagi qorxulu yere (axirete) ve ebedi mekanina (cennet, ya cehennem), emellerinin (pis ve ya yaxshi) evezini gormeye cheker. oz ata-babalarinin canishini sayilan gelmekde olanlarla da dunyanin reftari beledir: olum (onlari) qirmaqdan (ve bichare etmekden) qalmir, yerde qalanlar ise gunah toretmekden el chekmeyerek peshman olmurlar. ozlerinden evvelkilerin yolu ile gedir ve axiri fenaliq ve yoxluq olan sona qeder dalbadal (gAlib) kechirler (hamisi olurler). ishlerin kendiri (mexluqatin olumu neticesinde) chozuldukde, zaman otub kechdikde, insanlarin oyadilmalari gunu yaxinlashdiqda (qiyamet qopduqda) Allah onlari qebirlerden, (onlari yemishlerse) qushlarin yuvalarindan, (onlara yem olmushlarsa) yirticilarin magaralarindan, muharibe meydanlarindan (olmush olsalar) bayira chixarar. Haqq-tealanin emr ve fermanini yerine yetirmeye hazir veziyyetde suretle Allahin onlar uchun ayirdigi mead ve qayidish yerine dogru gederler. Sakit, dinmez ve siraya duzulmush (eyleshmeye ve danishmaga taqeti olmayan) bir deste olarlar. Allah onlarin hamisini gorendir (onlardan hech kimsenin dunyadaki sozu ve emAli Allaha gizli deyil) ve (hesab-kitab uchun chagrildiqda) carchi oz sesini hamiya eshitdirer. (O gunun qorxusunun tesirinden) onlara tevazokarliq, itaet, zillet ve xarliq paltari geyindiriler. O gun (dunyada chetinliklerden xilas olmaq uchun ishledilen) mekr ve hiyle ishe yaramaz, umidler kesiler ve urekler (ezabin qorxusundan) ezgin ve qemgin olar, sesler tevazokarligin tesirinden alchalar ve batar, agizlari (atin agzindaki cilov kimi) kopuk basar. (Gunahlarinin cezasina gore) qorxu hududsuzdur. Haqqi batilden ayirmaq, xeyir ve sher emAlin cezasini, savab ve mukafatini vermek uchun carchinin sesinin heybetinden qulaqlar lerzeye geler.
(Dunyanin onlara qarshi reftari, qiyamet gunu yeniden dirilecekleri ve geri donecekleri haqda danishdiginiz insanlar Allahin) qudretden yaradilmish, ixtiyarsiz boya-basha chatdirilmish, olume duchar olaraq, qebrlerde parcha-parcha olan, (ailesinden ve var-dovletinden uzaq) tekce dirildilen, (yaxshi, pis emel ve sozlerinin) cezasina chatan ve hesab-kitabla, tehqiqle (yaxshi emel sahibi pis emel sahibinden) ayird edilen bendeleridir. (Onda, yaxshi olar ki, qeflet yuxusundan ayilib, gunah ve itaetsizlik etmeyin ki, olenden sonra peshmanchiligin faydasi yoxdur. chunki insanlara dunyada) azginliqdan xilas olmaq uchun mohlet verilmishdir, (onlar peygemberlerin vasitesile) dogru yola yoneldilibler. Onlara ozunden narazi olanin raziligini qazanmaq uchun verilen furset kimi furset verilmishdir. shubhelerin (nadanliq ve azginligin) qaranliqlari (agil nemeti ve peygemberlerin tebligi ile) onlar uchun qaldirilmishdir. Yaxshi atlari cidirda hamini otmek uchun ariqladaraq hazirladiqlari kimi hazirlashmalari, Haqqi-heqiqeti elde etmek uchun dushunub fikirleshmeleri, axtaranin elm ve bilik nuruna yiyelenmekde telesmemesi uchun omurleri boyunca ecel gAlib chatana kimi ellerinde olan fursetle (dunyada) oz ixtiyarlarina buraxilmishlar. Heyret, birce bu dogru-duzgun (xeta ve sehvin olmadigi) ornekler, (nadanliq ve azginliq xestAliklerine) shefa bexsh eden bu oyudler temiz qelblere, eshiden qulaqlara, mohkem dushuncelere ve (dogru ile fesadi bir-birinden ayiran) guclu agillara chatsaydi. belelikle, nesiheti eshidib ondan boyun qachiranin, (nadanligi ucbatindan) gunaha bataraq etiraf eden (tovbe edib geri donen) ve (gunahdan, itaetsizlikden) qorxaraq savab ish goren (Allahin ve peygemberin raziligini elde edib) ve (ilahi ezabdan) chekinen, (ibadete ve bendAliye) telesen, (qiyamet gunune) yeqinlik hasil eden, (dunyada) oz reftarini yaxshilashdiran ve ona oyud-nesihet verdikde (dogru yola yoneltdikde) qebul eden, (olumden sonraki chetinliklerle) qorxutduqda qorxan (ozunu chetinliye salacaq ish gormeyen), (gunah ve itaetsizliyi) qadagan etdikde (ondan) uzaqlashan, (Allahin fermanina) boyun eyen, (azginliqdan) uzaq olan, (oz aglina) muraciet eden, (toretdiyi gunahlardan) tovbe ederek geri donen, (rehberlerine) tabe olan, (eynile onlarin) yolunu geden, dogru yol gosterildikde onu goren (ona qedem qoyan), sonra ise telese-telese haqqi axtaran, (nadanliq ve azginliqdan) qachdigi halda nicat tapan, (qiyamet gunune ehtiyaci uchun) azuqe qazanan, oz batinini paklashdiran, mead ve qayidishini (teqva ve perhizkarliqla) abad eden, (dunyadan) koch gunu, yol (axiret seferi), ehtiyac ve kasibliq vaxti (qebr ve qiyamet) uchun azuqe (Allaha ibadet ve xalqa xidmet) ile oz arxasini guclendiren, hemin azuqeni ozunden qabaq ebedi mekana (axirete) gonderenin qorxdugu kimi Allahdan qorxun. Bele ise, ey Allah bendeleri, perhizkar olun, onun uchun yaradildiginizi (ibadet ve bendAliyi) niyyet edin, sizi qorxutdugundan (ebedi ezabdan) artiq derecede qorxun. Qiyametin dehshetinin qorxusu haqda Ondan ehdine vefa etmesini istemekle sizin uchun hazirladigi cennete layiq olun. Onun vedi hemishe dogrudur.

Bu da hemin xutbenin (insan bedeninmn xelq edilmesi, Haqq-tealanin nemetlerinin xatirlanmasi, Siratin vehshetinden qorxudulmasi ve teqvaya, perhizkarliga heveslendirilmesi barede) bir hissesidir.
Boyuk Allah sizin (eshitmekden) faydalanmaniz uchun iki qulaq (eshitme hissi) yaratdi ki, lazim olani (cemiyyetin heyatinda ishe yarayani) qoruyasiniz. (Gormek uchun) iki goz (gorme hissi) yaratdi ki, qaranliqdan xilas olub, goresiniz. Her (zahiri) uzvu (batini) uzvlerin muhtevasina chevirdi. (Her bir uzv bir neche uzvden ibaretdir. Meselen, el damar, qan ve sumukden ve bu kimi diger hisselerden ibaret oldugu kimi.) Hemin uzvleri oz faydali hisseleri ile berqerar olan bedenlere, (agil ve tedbirle) o bedenlerin ruzisini isteyen (ve ya oz ruzisine [elm ve maarif]- celb eden) ureklere qurulush ve shekil verdi, davamliligina gore munasib yerlerde yerleshdirdi. Bir halda ki, Onun ucsuz-bucaqsiz nemetinin minnetine sahibsiniz, Onun minnetinin sebebleri size ashkardir. (XestAliklere) manee olan vasitelerle onun salamatliq nemetinden faydalanirsiniz. (Size eta etdiyi nemetlerden biri budur ki,) omrun ve heyatin muddetini sizden gizli saxladi (ne vaxt oleceyinizi bilmirsiniz. Bunu bilmemeyinizin ozu dunyevi ishlerinizin nizamlanmasi uchun chox xeyirlidir). Sizden oncekilerden sizlere ibret nishaneleri qoydu. Dunyadan aldiqlari lezzet ve faydadan, olum kendirinin bogazlarina kechmesine qeder nesibleri olan vaxtin uzunlugundan ve bollugundan. Arzularina chatmadan once olum onlari telesik haqladi ve onlarla arzulari arasina ayriliq saldi. Saglam olduqlari vaxt (axiret uchun) azuqe yigmadilar, ilkin chaglarda (cavan ve guclu olarken) ibret goturmediler (omurlerini bosh yere basha vurdular). Cavanliq ve gucunun zirvesinde olani qocaliqdan ve bukulmekden bashqa bir shey gozleyirmi? Saglam olan kimsenin gozu muxtAlif xestAliklerden qeyri bir sheyin yolunda olarmi? Berqerar ve movcud olan kimse yoxluq ve fenaliqdan bashqa bir sheyi gozleyermi? (Xoshbext o kesdir ki, ne qeder ki, saglam ve gucludur, furseti qenimet bilib ishlerini suretlendirsin.) ozu de (dunyadan) uzaqlashmaq ayriliq, (axirete) koch ve dashinma, musibet ve chetinliyin (can vermenin) agrisinin iztirab ve narahatligindan titremek, qem ve kederin choxlugundan agiz suyunu axitmaq, feryada chatmaga chagirmaq uchun gozlerini etrafa dolandirmagin, xidmetchilerden (ve ya ovladlarinizin balalarindan), yaxinlardan, dostlardan ve eyaldan komek istemeniz yaxin oldugu bir vaxtda. Qohumlar (olumun chetinliklerini) def edeceklermi? Onlarin vay-shivenlerinin xeyri varmi? Bir halda ki, qebristanda gora tapshirilmish, dar yataqda (qebirde) tenha qalmishdir. Gemiriciler (ilan, eqreb, qurd ve bashqa heyvanlar) bedeninin derisini parcha-parcha etdiler, chetinlikler onun teravetini churutdu ve mehv etdi. shiddetli kulekler izlerini, zemanenin musibetleri nishanelerini yox etdi. (Ondan qebirde bir iz, camaat arasinda ise soragi qalmadi.) Cesedleri teravetli, teze olduqdan sonra deyishdi, sumukleri guclendikden sonra churudu, canlari agir yukun (gunahin) altinda qaldi. Qeybden ve gorunmezden gelen xeberlere (qebir, qiyamet, hesab haqqinda heyran ve serkerdan olduqlari Cennet ve Cehenneme) yeqinlik elde etdiler. (Bu vaxt) onlardan yaxshi emellerini artirmaq istemezler, (onlarin) xetalarinin pisliyinden razi ve shad olmazlar. Sizler bu camaatin ogullari, onlarin atalari, qohumlari ve qardashlari deyilmisiniz ki, onlarin reftarina emel edib, atlarina minib, getdiyi yolla gedirsiniz? urekler oz nesibini ve behresini elde etmek uchun berk ve dogru yola yonelmekden ve nicatdan qefletdedir. oz yolundan qeyri bir yolla (gunah ve itaetsizliye dogru) gedir. Sanki meqsed (ilahi vezifelere diqqet) onlardan qeyrisi uchundur. Sanki, onlarin nicati dunyani (malini) toplamaqdadir. (Axiret azuqesi qazanmaq, deyil!)
Bilin ki, sizin yolunuz Siratdan (cehennem korpusunden) kececek ki, addimlar onun uzerinde budremekden titrer, insan boyuk qorxu ve heyecana dusher. Bele ise, ey bendeler, qorxun Tanridan! (Qiyamet gununun) fikir ve dushuncesi ureyini buruduyu, (ilahi ezabdan) xof ve qorxu bedenini incitdiyi, gece ibadet ve itaetlerinin az olan yuxusunu da Alinden aldigi, (Perverdigarin rehmetine) umidin gunun gunorta chagi (isti ve heraretin shiddetli chaginda) onu susuz saxladigi (geceleri oyaq, gunduzleri oruc olan), dunyaya meylsizliyi nefsi isteklerinin qarshisini aldigi, Allahin zikri dilinin ezberi olan (hemishe Allahi xatirlayan) agilli insanin qorxdugu tek qorxun! (Qiyamet gununde) emin-amanliqda olmaq uchun (gunah ve itaetsizlikden olan) qorxunu ustun tutdu (qiyametde ezaba mubtela olmamaq uchun dunyada gunah etmedi), onu dogru ve ashkar yoldan saxlayan soz ve emele gozlerini bagladi ve yaxshi olan, aydin, dogru yola (Allahin raziligi ve shadligina) chatmaq uchun en yaxshi yollari seyr etdi. (Nicat uchun) boyuk manee olan (dunyaya) aldanmaq onu (ibadet ve bendelikden) saxlamadi. shubhAli sheyler ona gizli deyil (hech bir ishde o, nadan deyil), muzeffer ve (cennet) mujdesinin sevincinden, en asude yataginda (qebirde) chox rahat ve xosh olmagina, daha emin-aman gunde (qiyametde) shaddir. Dunyanin kechidinden kechdi ve teriflendi. Axiretinin azuqesini evvelceden gondererek xoshbext oldu. (Allah) qorxusundan (dogru yola telesdi). Mohlet verilmish dunyada (ibadet ve bendelik uchun) suretle irAliledi. Allahi razi salmaq uchun shovqe geldi. (ilahi ezabdan) qachmaq uchun (dogru yolla) getdi. Bu gununde (dunyada) sabahini (axiretini) qoruyurdu. Onu gozleyenleri (qebir, berzex ve qiyametdeki halini) kochmemishden qabaq gordu. demeli, cennet bexshish ve savablarina gore (xeyir emel sahiblerine) kifayet eder. (Ele ishler gorun ki, ebedi mekaniniz orada olsun), cehennem de ezab ve chetinliklerine gore (gunahkar insanlara) bes eder. (Ele ish gorun ki, ora dushmeyesiniz). Yeter ki, Allah (pis emel sahiblerinden) intiqam alsin ve (yaxshi emel sahiblerine) meded ve komek olsun. Qur`anin (ona emel etmeyenlere qiyamet gununde) subut getirerek dushmen kesilmesi bes eder.